Το κέντρο του κόσμου

"Against my will, in the course of my travels, the belief that everything worth knowing was known at Cambridge gradually wore off. In this respect my travels were very useful to me."
Bertrand Russell

Κάποια χρόνια πριν, ήμουν σε ένα συνέδριο ιστορικών της επιστήμης στην Αυστρία. Αφού άκουσα διάφορες ομιλίες σε Γερμανικά και Αγγλικά (από τα οποία μιλάω μόνο τα δεύτερα), σηκώθηκε ένας τυπάκος και μίλησε για τη Βιέννη στις αρχές του αιώνα. Σε ένα χάρτη έδειξε που έμενε ο Freud, ο Einstein, o Mozart, o Haydn,o Wittgenstein, o, o, o... Όλη η μοντερνικότητα πέρασε από αυτό τον χάρτη. Στο τέλος της ομιλίας, είχα χωθεί στην καρέκλα και ένιωθα τα μάτια μου να καίνε. Η Βιέννη υπήρξε το κέντρο του κόσμου, η κοιτίδα του 20ου αιώνα. Και εγώ ένιωσα πραγματικά επαρχιώτης.

Τρία χρόνια μετά, είμαι στο όμορφο Cambridge. Kάθε φορά που πάω στο τμήμα μου, λίγα μέτρα πριν φτάσω, περνάω από μια πινακίδα που λέει 'Εδώ ανακαλύφθηκε το ηλεκτρόνιο από τον Thompson to 1897...'. Και το συναίσθημα, αυτή η ανατριχίλα μου ξανάρχεται. Το φημισμένο Cavendish, το παιδικό μου όνειρο όταν σπούδαζα Φυσική, ήταν εκεί, δίπλα μου.

Το παλιό εργαστήριο Cavendish

Πως να μην την αγαπήσεις αυτή την πόλη. Ουσιαστικά είναι ολόκληρη το πανεπιστήμιο, από τους οδηγούς των ταξί της μέχρι τους χιλιάδες φοιτητές που πάνε στα χιλιάδες μαγαζιά της. Οι άνθρωποι εδώ είναι φιλικοί και εξυπηρετικοί, από τον πιο αναγνωρισμένο καθηγητή μέχρι τον πιο νεόφυτο φοιτητή. Ποδήλατα πάνε πάνω κάτω, άνθρωποι χώνονται σε καφέ και μιλάνε για Φυσική, Πολιτική, Μαθηματικά, Φιλοσοφία ή για την πατρίδα τους, τον καιρό, τα μαθήματα. Και είναι όλα τόσο βρετανικά. Ο ράπτης στην πλατεία θα σε υποδεχτεί με την Monty Python αγγλική προφορά του: "And how are you, sir?" Σιγά σιγά αρχίζω να τους αγαπώ τους Άγγλους, με τις παραξενιές τους και τη φλεγματικότητα τους. Έχουν πλάκα και κάνουν πλάκα, με το δικό τους συγκεκριμένο humor.

Φυσικά, όλα πρέπει να γίνονται με το δικό τους τρόπο. Στο λένε και οι ίδιοι γελώντας όταν φτάσεις."Εδώ είναι όλοι έξυπνοι, γι' αυτό προσπαθούμε να τους δυσκολέψουμε λίγο". Η εβδομάδα ξεκινάει την Πέμπτη, οι περιόδοι κρατάνε 8 εβδομάδες στις οποίες οι φοιτητές βομβαρδίζονται από παντού, στις παραδόσεις δεν υπάρχουν απορίες σχεδόν ποτέ, γιατί όλα θα εξηγηθούν από τους tutors στα κολλέγια. Τα οποία το καθένα έχει το σήμα του, τα χαρακτηριστικά δικά του κουπία κωπηλασίας, τις δικές του μπλούζες, γραβάτες, θυρεούς.

Τα 31 κολλέγια του Cambridge

Είναι πολύ έντονη η αίσθηση ότι βρίσκεσαι στο κέντρο του κόσμου. Νομίζεις ότι δεν υπάρχει τίποτε έξω από το αιώνιο Cambridge, ότι εδώ θα το βρείς, θα το μάθεις, θα το ανακαλύψεις αυτό που θέλεις, εδώ, σε κάποιο σεμινάριο, σε κάποια διάλεξη, σε κάποιο βιβλίο. Και καταλήγεις να περπατάς κάτω από τα τεράστια δέντρα, να ακολουθείς το μικρό γραφικό ποταμάκι και να διασχίζεις τους τεράστιους κήπους και τα πάρκα. Τα κολλέγια και τα μουσεία αποπνέουν ιστορία, κάτι αδιόρατο το οποίο σε αναγκάζει να το σεβαστείς. Αόρατα μάτια σε κοιτούν και άηχες φωνές σου ψιθυρίζουν "Είμαστε εδώ οχτώ αιώνες νεαρέ. Έχουμε δει τους Ποιητές και έχουμε στεγάσει τους Φιλοσόφους. Περπάτα με το κεφάλι ψηλά". Και εσύ, ο είρωνας και σαρκαστικός σχολιαστής, καταπίνεις τις ατάκες σου και συνεχίζεις αυτό που ξεκίνησες να κάνεις.

Punting στο ποτάμι

Οι πραγματικοί καθεδρικοί ναοί εδώ είναι οι βιβλιοθήκες. Εξειδικευμένες και μη, σε κολλέγια και σε τμήματα, πάντα κάπου θα φυλάσσουν αυτό που ψάχνεις. Και πάνω από όλες, υπερσύνολο και έμβλημα, η Κεντρική Βιβλιοθήκη. Εξαώροφη, με τέσσερα τμήματα, με κάτι το αρχέγονο στην αρχιτεκτονική της, σαν να ήταν πάντα εκεί και απλώς την ανακαλύψαμε. Πόσες ώρες έχω περάσει ανάμεσα στα γεμάτα ράφια· περπατώντας σε διαδρόμους που μοιάζουν μεγαλύτεροι απ' ότι είναι, ακούω πίσω μου τα βήματα του Μπόρχες, τα μάτια μου τυφλά σαν τα δικά του, μέχρι που να βρω το αντικείμενο του πόθου μου. Φεύγω πάντα ένοχος, με τον κρυφό φόβο ότι έκανα κάτι που δεν έπρεπε, ότι το βιβλίο που ανέσυρα μόνος μου δεν έχω το δικαίωμα να το κρατάω, ότι όπου να 'ναι θα το καταλάβουν και θα μου το πάρουν πίσω. Και τρέχω σχεδόν προς την έξοδο.

Η κεντρική είσοδος της University Library

Με έκανες και σε αγάπησα τελικά, μικρή μου πόλη. Τα όνειρα εκδικούνται ακόμα και όταν βγαίνουν αληθινά. Εχείς κάτι το ονειρικό, το υπερρεαλιστικό, σαν να είσαι μακέτα από παραμύθι. Κάτι το μη αληθινό, όπως όλα τα παραμύθια. Γι' αυτό δεν τα αγαπάμε όμως;